Το κτήριο
Ένα από τα σημαντικότερα ιστορικά σπίτια της Αίγινας είναι το αρχοντικό της οικογένειας Ηρειώτη στο κέντρο της πόλης, επί της οδού Σπύρου Ρόδη 16. Στο κτήριο αυτό σήμερα στεγάζεται το «Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Αίγινας», που αποτελεί ένα κύτταρο πολιτισμού, καθώς στις αίθουσές του εκτίθεται σημαντικό μέρος της ζωής, της ιστορίας, της λαογραφίας της Αίγινας. Παράλληλα, φιλοξενεί πλήθος πολιτιστικών εκδηλώσεων στην ισόγεια αίθουσα και στην αυλή του, όπου συχνά συγκεντρώνεται πλήθος επισκεπτών και φίλων του νησιού.
Ο Γιώργης Ηρειώτης ή Κοντογιώργης, πατέρας του Παναγή Ηρειώτη, αγόρασε το οικόπεδο από τον Γιαννάκη Λεκούρη τον Ιούλιο του 1805. Ο ίδιος είχε στην κατοχή του πολλά άλλα σπίτια, τα οποία κατά καιρούς νοίκιαζε σε Ψαριανούς πρόσφυγες στο νησί. Αναφορές γι’ αυτή τη χρήση υπάρχουν σε έγγραφα στα Γενικά Αρχεία του Κράτους.
Η οικία Ηρειώτη οικοδομήθηκε πριν το 1817. Σε αυτήν έζησε ο Παναγής Ηρειώτης διδάκτωρ Φιλολογίας, Αρχαιολόγος, Λαογράφος και επί σειρά ετών Διευθυντής του Σχολείου, πρώτος Σχολάρχης της Αίγινας. Στη συνέχεια, η κόρη του Πολύμνια Ηρειώτου – Θωμάκου το κληροδότησε στον Δήμο Αίγινας. Με τον σεισμό του 1981 το κτήριο υπέστη σημαντικές ζημιές. Οι επισκευές ολοκληρώθηκαν σταδιακά από τον «Σύλλογο Φίλων του Λαογραφικού Μουσείου Αίγινας» με χρήματα από δωρεές, bazaars, εκθέσεις και πολιτιστικές εκδηλώσεις.
Η αείμνηστη Γωγώ Κουλικούρδη, διδάκτωρ ιστορικός, φιλόλογος και ερευνήτρια, συγγραφέας και φίλη της Πολύμνιας Ηρειώτη, πρωτοστάτησε και αγωνίστηκε για την ίδρυση του Ιστορικού και Λαογραφικού Μουσείου Αίγινας μαζί με μια ομάδα φίλων που συνέστησε για αυτόν τον σκοπό. Ο Σύλλογος, ο οποίος ιδρύθηκε το 1979 με σκοπό την ενίσχυση της λειτουργίας του Μουσείου, συνεχώς εμπλουτίζει τις συλλογές του Μουσείου με δωρεές Αιγινητών και φίλων της Αίγινας.
Σήμερα το Ιστορικό και Λαογραφικό Μουσείο Αίγινας είναι μια πολιτιστική εστία για το νησί. Εδώ και δεκαετίες αποτελεί πολιτιστικό προορισμό για τους κατοίκους και επισκέπτες του νησιού.